پاسخ های جنسی انسان

مقدمه

سکس و تمایلات جنسی از مسائل مهم فردی و اجتماعی است که نه تنها در سطح بیولوژیک سبب ادامه نسل می شود، بلکه می تواند باعث برقراری ارتباط صمیمانه بین همسران نیز بشود. همچنین ارتباط مستقیمی با اعتماد به نفس داشته و نقش مهمی در مسائل زناشویی و اجتماعی ایفا می کنند.

عدم آشنایی با مراحل طبیعی جنسی و نیز مشکلات جنسی می تواند پیامدهای گسترده ی داشته باشد، از جمله می توان به سوءاستفاده های جنسی از کودکان، اپیدمی ایدز و اختلافات زناشویی اشاره کرد. همچنین گاه نگرش انحرافی و اشتباه در جامعه نسبت به مسائل طبیعی جنسی و همچنین نسبت به بیماری های جنسی سبب منزوی شدن بیماران و مورد سوءاستفاده قرار گرفتن آنها توسط افراد فرصت طلب می گردد، که همگی با آموزش صحیح در این زمینه تا حد قابل ملاحظه ای قابل پیشگیری خواهد بود.

امید است در آینده، اهد علمی تر شدن بروز احساسات، تفکرات و رفتارهای جنسی در گستره اجتماع باشم، بدون شک چنین تغییراتی بر روی رشد شخصی افراد خانواده و جامعه تاثرگذار خواهد بود.

پیشگفتار

در بسیاری از جوامع، جنسیت (SEX) و میل جنسی (SEXUALITY) به منزله تابوست، در حالی که نازل ترین جیگاه آن، همسان و همسنگ با تشنگی، گرسنگی و نیار به هوا و خواب می باشد.

SEX و SEXUALITY معضل نیست، بلکه سرکوب کردن یا سکوت نمودن در برابر آن ایجاد ابهام و اغفال پیرامون آن، به مشکل می انجامد.

جهالت و ناآگاهی و افراط و تفریط، دو خطر اصلی در تعامل انسان (HUMAN)و جنسیت و تمایلات جنسی است، که چنانچه با چشم فرو بستن بر حقایق و واقعیات و سرکوب و رهبانیتهای غیر علمی و غیرمنطقی توام گردد، می تواند ویرانگر و فاجعه آمیز باشد.

در اعصار گذشته، بشر به جای انکه اطلاعات دقیق، مستند و موثقی درباره تمایلات، رفتارها، احساسات و پاسخ های جنسی خود –برپایه دانش و اندیشه- به دست آورد، تنها از گذر تخیل، جهل، خرافه، ادبیات و نصایح تحریف شده مذهبی، جسته و گریخته باورهایی ناقص و گاه کاملا غلط و سراسر اشتباه در کنج ذهن خودآگاه و ضمیر ناخودآگاه خویش قرار داده ست. بدین سان، جنسیت و تمایلات جنسی از معمول ترین مجهولات عام و خاص و بزرگ ترین گره (عقده) و تعارض بشر بوده است.

در حقیقت، این شرایط و عوامل اجتماعی-اقتصادی و فرهنگی و حتی سیاسی جامعه یا اجتماع است که برداشت افراد را از جنسیت و میل جنسی می آفریند. با گذشت زمان و تغییر و تحول این شرایط و عوامل، تعابیر و اعتقادات فردی و عادت ها و عرف اجتماعی در باب جنسیت و میل جنسی، دچار تغییر و تحول خواهد شد. هر چند جنسیت و میل جنسی مفاهیمی وابسته به فرهنگ و زمان هستند.

هر چند جنسیت و میل جنس مفاهیمی جهانی هستند، اما به هیچ عنوان، تفسیری واحد و تعبیری مطلق ندارند. واقعیت این است که انها، مفاهیمی نسب، متنوع و منحصربه فرد بوده و از این رو، تفاسیری خصوصی و تعابیری شخصی دارند. شگفت این که همین تفاسیر و تعابیر منحصربه فرد شخصی نیز –در یک فرد ثابت- از زمانی به زمان دیگر و از مکانی به مکان دیگر (ولو با اندکی تفاوت)، متغییر، متنوع و گاه متفاوت و حتی متضاد می باشند. جنسیت و میل جنسی –هر چه هست و هر چه باشد- حریم خصوص و فضای شخص هر فرد است که ماهیتی دینامیک و پویا دارد و هرگز در تعاریف و چهارچوب های جامع، جهان شمول، از پیش تصویب شده و بدون تغییر نمی گنجد.

مسلم و آشکار است که آموزش بهداشت جنسی و نحوه صحیح ارضاء تمایلات و انجام رفتارهای جنسی –که تبیین احساسات و پاسخ های سالم جنسی گام آغازین آن است- تبلیغ بی بندوباری و ترویج بزهکاری نبوده، لکه دقیقا در جهت مبارزه و مخالفت با آن صورت می پذیرد. بسیاری از آموزش های معنوی، آشکارا ضد سکس  بوده اند، اما تلاش برای سرکوب تمایلات و احساسات جنسی، به خودی خود، معادل ومعنای پاکدامنی و نجابت نیست چه سرکوب و رهبانیتهای غیر علمی و غیر نطقی خود اغاز و ابتدای انحراف و هنجار گریزی و مبدا و منشا خطا و اشتباه است.

عشق و شهوت نیز چون اکسیژن، آب، نان، خواب، امنیت و آزادی، از نیازها و غرایز پایه و اصلی و حقوق آغازین و اساسی موچودات زنده و از جمله انسان هاست که فقدات تامین و ارضاء انها، بی شک هر موجود زنده ای، حتی گیاه، را از جایگاه و منزلت الهی اش دور و محووم نگاه می دارد.

چگونه می توان در کنجی، آرام آسوده و بی دغدغه غنود، در حالی که  جهالت و ناآگاهی در باب جنسیت و میل جنسی، منجر به فجایع انسانی و اجتماعی چون همه گیر شدن ایدز، سرطان گردن رحم، سوءاستفاده جنسی از کودکان، تجاوز و آزار و اهمال زور جنسی، ایمان های ناشی از زنای با محارم و ذلت ها و ضلالت هایی چون آمیزش جنسی با چرندگان و پرندگان می شود؟!؟

برقراری آمیزش های جنسی بدون چهارچوب صحیح بهداشتی اخلاقی –که ناشی از عصیان لجوجانه در برابر آموزش های غلط و غیر علمی معنوی است- عامل عمده و سبب اساسی در گسترش لجام گسیخته و عنان دریده ایدز است که مرزها و سرزمین های آفریقا، هند، آسیای جنوب شرقی، بلوک شرق و شوروی سابق و خاورمیانه را در می نوردد افسار و مهاری برای خود نمی یابد!

 محدود نمودن تمایلات و رفتارهای جنسی به چهارچوب های صحیح بهداشتی و اخلاقی –که ازدوج و پیوند مشروع نمونه های والا و ارجمند آن هستند- جامعه را تا حد بسیاری در برابر ایدز و عفونت ها و بیماری های احتمالی آتی و نیز انحرافات و نابهنجار های فردی و اجتماعی ایمن و مصون می نماید.

بی شک، افزایش سطح لذت و کامیابی همسران، عامل اصلی در جلوگیری از لجام گسیختگی و عنان بردیدگی تمایلات و رفتارهای جنسی آنها و جستجوی ارضاء جنسی در روابط غیر زناشویی و خارج خانوادگی می باشد. اموزش احساسات و پاسخ های جنسی انسان نه تنها در پیشگری، غربالگری، درمان و حمایت بیماارن مبتلا به اختلالات عملکرد جنسی نقش اساسی دارد، بلکه گام اصلی در کنترل و کاهش خیانت به همسر و یار و شریک زندگی است.

موارد بسیاری از خیانت به همسر و فجایع متعاقب، فقط به دلیل سرد مزاجی، کمبود میل و ناتوانی جنسی و ارضاء و انزال پیش رس مشاهده شده است. این در حالی است که گرفتاری های شغلی و اقتصادی خانواده ها، همسران را بیش از پیش، نسبت به اختلالات عملکرد جنسی و از جمله کمبود میل و ناتوانی جنسی در ارضاء و انزال پیش رس هستعد و آسیب پذیر نموده است. همه گیری افسردگی، اختلالات خلقی و اضطرابی و اعتیاد، خطر و احتمال ابتلاء را چندین بار افزایش داده است.

آموزش عمومی «تمایلات و رفتارها» و «احساسات و پاسخ های جنسی انسان» اولین گام در پیشگیری و درمان «اختلالات عملکرد و تعامل جنسی» و فجایع ویرانگر فردی و اجتماعی آنهاست. عیان و آشکار است که این اولین گام به تنهایی، هرگز کافی و رافع نمی باشد.

پاسخ های جنسی انسان

ویلیام مسترز و ویرجینیا جانسون، دوره پاسخ جنسی مرد و زن را به چهار مرحله تقسیم نموده اند:

1) مرحله انگیزش

2) مرحله پلاتو

3) مرحله ارگاسم

4) مرحله فرونشینی

برای مرد فقط یک الگوی پاسخ جنسی بیان شده است. مسلما، معادل های قابل تشخیص متعددی در پاسخ جنسی مرد وجود دارد. با این وجود، چون این معادل ها معمولا به طول مدت پاسخ بستگی دارد تا شدت آن، تصاویر متعدد بیش از آن که تکمیل کننده باشند، تکراری خواهند بود. در مقایسه با مرد، برای زن سه الگوی پاسخ جنسی متفاوت در نظر گرفته شده است. باید تاکید شود که این الگوها، ساده شایع ترین انواع قابل مشاهده پاسخ جنسی زن بوده و نمونه هایی از انواع بی شمار آن است. در اریابی پاسخ جنسی زن، هم شدت و هم طول مدت پاسخ، عواملی هستند که باید در نظر گرفته شوند.

مرحله انگیزش، دوره پاسخ جنسی انسان از هر منبع تحریک جسمی یا روانی ممکن است پدید آید. عامل تحریکی، تاثیر عمده ای در برقراری افزایش کافی تنش جنسی و ادامه دوره پاسخ جنسی دارد. اگر تحریک، برای توقعات فرد باشد، شدت پاسخ معمولا به سرعت افزایش می یابد. در این حالت، مرحله انگیزش تسریع یا کوتاه می گردد. اگر روش تحریکی، از نظر فیزیکی یا روانی، نامناسب بوده یا قطع شود. مرحله انگیزش ممکن است بسیار طولانی شده یا قطع شود. این قسمت و قسمت انتهایی (مرحله فرونشینی) در برگیرنده قسمت عمده زمانی است که در یک دوره پاسخ جنسی انسان صرف می شود.

در صورت دوام محرک جنسی موثر، مرد یا زن از مرحله انگیزش وارد مرحله پلاتو می گردد. در این مرحله، تنش های چنسی شدت یافته و به بالاترین سطح خود می رسد و بالاخره، ممکن است فرد به ارگاسم نزدیک شود. طول مدت مرحله پلاتو بستگی به میزان موثربودن محرک مورد استفاده و انگیزه فرد برای رسیدن به اوج تنش جنسی دارد. اگر محرک یا انگیزه ناکافی بوده یا تمام محرک ها ناگهان قطع شود، فرو به رفع تنش ارگاسمیک دست نیافته و به آرامی از مرحله پلاتو یک مرحله بسیار طولانی فرونشینی خواهد گردید.

مرحله ارگاسمی، محدود به چند ثانیه ای است که ضمن آن احتقان عروقی و میوتونی حاصل از تحریک جنسی «آزاد» می گردد. این نقطه اوج غیر اردی در هر سطحی که نشاندهنده حداکثر افزایش تنش جنسی برای هر مورد خاص است، پدید می آید.

کانون آگاهی ذهنی (احساس شهوی) ارگاسم، در ناحیه لگن است و در زن مخصوصا در جسم کلیتوریس، واژن و رحم و در مرد در آلت، پروستات و کیسه های بیضه می باشد. درگیری کل بدن در پاسخ به تنش های جنسی، هر چند از نظر فیزیولوژیک به خوبی معین شده است از نظر ذهنی بر اساس الگوهای پاسخ فردی تجربه می شود.

در تجربه ارگاسمی زنانه، تغییرات فاحی چه از نظر شدت و چه از نظر طول مدت مشاهده می شود، در حالی که در مورد الگوهای استاندارد پاسخ انزالی مردان، تغییرات فردی اندکی مشاهده می گردد.

مرد و زن از اوج حالت ارگاسمیک وارد آخرین مرحله دوره پاسخ جنسی، یعنی مرحله فرونشینی می گردند. این دوره بازگشت و زوال تنش به صورت الگویی معکوس، شخص را از مراحل پلاتو  وانگیزش به حالت بدون تحریک باز می گرداند. در زن ها این توانایی وجود دارد که از نظر هر نقطه مرحله فرونشینی در صورتی که در معرض تحریک کافی دیگر قرار بگیرند، به یک تجربه ارگاسمی دیگر برگردند. این امکان برای ارگاسم های متعدد مخصوصا زمانی آشکارتر است که برگشت در سطح تنش پلاتو صورت گرفته باشد. در مرد مرحله فرونشینی شامل یک دوره بی پاسخی اضافی است که ممکن است در مرحله بازگشت تا پایین ترین سطح انگیزش در دوره پاسخ جنسی ادامه یابد. تحریک مجدد به سطوح بالاتر تنش جنسی فقط پس از ختم این دوره بی پاسخی، امکان پذیر است. به استثناء موارد معدود، توانایی فیزیولوژیک مردها برای پاسخ به تحریک دوباره به مراتب کمتر از زن ها است.

بقایای فیزیولوژیک تنش جنسی معمولا در مرد و زن به کندی از بین می روند، مگر این که حالات هایی ارگاسمیک بسیار عمیق و مغلوب کننده ای، تجربه شده باشد. برگشت به حال عادی زمانی تکمیل می شود که تمام محرک های جنسی موقوف شده باشند.

همیشه باید به خاطر داشت که تفاوت های فردی قابل توجهی در طول مدت و شدت هر پاسخ فیزیولوژیک خاص نسبت به تحریک جنسی وجود دارد. آن عده از پاسخ هایی که در اوائل دوره ظاهر شده و بدون توقف در طول چند مرحله ادامه می یابند، بارز و آشکار هستند (مانند نعوظ آلت در مرد و لیز شدن واژن در زن). با این وجود، برخی از پاسخ های فیزیولوژیک ماهیت زودگذر داشته و ممکن است محدود به یکی از مراحل دوره باشند. نمونه های آن عبارتند از تغییر لب های کوچک فرج در مرحله پلاتو در زن و احتقان سر آلت در مرد.

به طور خلاصه، تقسیم بندی دوره پاسخی جنسی مرد و زن به چهار مرحله خاص، مسلما برای ارزیابی جنبه های روانی تنش های جنسی ناکافی است. با این وجود، این طرح، شمول و جایگزینی صحیح خصوصیات فیزیولوژیک را در طیف متوالی پاسخ انسان به تحریک جنسی موثر، تامین می کند.

پاسخ های فیزیولوژیک اساسی بدن انسان به تحریک جنسی ماهیت دو گانه دارد. پاسخ اولیه نسبت به تحریک جنسی، احتقان عروقی و پاسخ ثانوی، افزایش عمومی قوام عضلانی است. انتشار احتقان عروقی ممکن است سطحی یا عمقی بوده و میوتونی با انقباض های عضلات ارادی یا غیر ارادیخودنمایی کند. شدیدترین پاسخ های احتقانی میوتونیک به مراحل پلاتو و ارگاسمیک دوره پاسخ جنسی محدود هستند. نمونه های بسیاری از این شواهد فیزیولوژیک افزایش تنش جنسی وجود دارد.

منبع:
ویلیام مسترز، ویرجینیا جانسون. ترجمه و تلخیص،دکتر بهنام اوحدی(1386). احساسات و پاسخ های جنسی انسان(ویراست بیستم). انتشارات فردا

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *